Paleta i georeferencja

Jak używać palety wtyczki GIS do Archicada: mapa, kadr, ustawianie lokalizacji, georeferencja PL-2000, warstwy docelowe i ustawienia.

Zaktualizowano: 2026-10-19 · wtyczka 2.1.0

Mapa #

W skrócie: paleta GIS Import to okno z mapą Polski. Na niej wybierasz miejsce, z którego chcesz pobrać dane. Okno można zadokować w Archicadzie i zmieniać jego rozmiar.

Otwierasz ją z menu Archinaut → GIS Import → Mapa importu GIS. Wymaga aktywnej licencji - patrz aktywacja licencji.

Pasek narzędzi

• Hamburger (przycisk po lewej) zwija i rozwija panel warstw. Paleta pamięta Twój wybór.
• Pole adresu z przyciskiem Szukaj. Wpisz na przykład „Warszawa, Marszałkowska 1”. Od trzeciego znaku pojawiają się podpowiedzi (do pięciu), po których poruszasz się strzałkami góra i dół. Enter wybiera pozycję, Esc zamyka listę. Mapa przesuwa się do znalezionego miejsca.
• Lista podkładu: „OFM”, „Ortofotomapa” albo „Brak”.
• Podkład EGiB (zaznaczony domyślnie).
• Numer wersji wtyczki, ikona ? (otwiera tę instrukcję) i ikona ⚙ (Ustawienia).

Pomoc do konkretnej opcji: przytrzymaj Ctrl (na Macu Cmd). Opcje, które mają opis w instrukcji, podświetlą się. Kliknij wybraną opcję - otworzy się jej sekcja na archinaut.pl/pomoc, a samo pole się nie przełączy. Tak samo działa to w palecie chmury punktów.

Podkłady - tylko do podglądu

Podkład służy do orientacji na mapie. Nic z niego nie trafia do projektu.

• OFM to mapa wektorowa OpenFreeMap. Wymaga, żeby przeglądarka w palecie obsługiwała grafikę 3D. Jeśli nie, pozycja znika z listy, a domyślnie włącza się ortofotomapa.

• Ortofotomapa to zdjęcia lotnicze z geoportalu. Serwer geoportalu czasem losowo nie oddaje kafelka mapy, więc wtyczka ponawia takie żądanie do trzech razy.
• Podkład EGiB pokazuje granice i numery działek oraz budynki z krajowej ewidencji. Widać je od dość dużego przybliżenia. Przy oddaleniu widzisz granice województw. To tylko orientacja - import zawsze pobiera dane z usługi powiatu, nie z tego podkładu.

Gdy projekt ma już georeferencję, przy otwarciu palety mapa sama ustawia się na jej punkcie.

Kadr #

W skrócie: kadr to obszar, który widzisz w oknie mapy. Wtyczka pobiera dokładnie tyle, ile mieści się w oknie.

Nie ma narzędzia do rysowania prostokąta. Kadr ustawiasz zbliżeniem i przesunięciem mapy. Zmieniasz też rozmiar okna palety, żeby objąć większy lub mniejszy obszar.

W prawym górnym rogu mapy widzisz wskaźnik w postaci „Kadr: szerokość × wysokość (1:skala → N płyt.)”. Pokazuje wymiary kadru, wybraną skalę rastrów i orientacyjną liczbę płytek, na które zostaną podzielone obrazy.

Z którego powiatu i gminy są dane

Powiat (dla działek, budynków, GESUT i BDOT500) oraz gmina (dla MPZP i planu ogólnego) są ustalane ze środka kadru. Jeśli kadr zachodzi na sąsiedni powiat, dane z niego nie zostaną pobrane. Ustaw środek kadru na terenie, który Cię interesuje.

Wskazówki

• Zaczynaj od małego kadru. Szybciej się pobiera i łatwiej sprawdzić wynik.
• Niektóre opcje mają własne limity wielkości kadru (na przykład linie BDOT500 do 1 km2). Opisujemy je przy każdej opcji w sekcjach dane 2D i dane 3D.

Lokalizacja projektu #

W skrócie: przycisk 📍 Ustaw lokalizację zapisuje środek widoku mapy jako georeferencję Twojego projektu. Dzięki temu dane wstawiają się we właściwym miejscu i we właściwej wysokości.

Jak użyć:

1. Ustaw mapę tak, żeby jej środek wypadał w miejscu projektu.
2. Kliknij 📍 Ustaw lokalizację.
3. W palecie zobaczysz komunikat w rodzaju „Lokalizacja projektu ustawiona: E=… N=… (PL-2000 strefa 7, EPSG:2178), H=… m n.p.m. (PL-EVRF2007-NH)”. Wysokość H pojawia się, gdy jest różna od zera. Skróty w nawiasach to nazwy układu współrzędnych i układu wysokości - wyjaśnienie w ramce niżej.

Zrób to raz na początku pracy nad projektem, zanim zaczniesz pobierać dane. Kliknięcie nie blokuje Archicada: wysokość terenu środka kadru jest dociągana w tle i dopisywana do projektu po chwili.

Co zapisuje wtyczka, opisujemy w sekcji georeferencja.

Gdy lokalizacja nie zapisze się

Wtyczka pokaże komunikat „Nie udalo sie zapisac georeferencji projektu” z kodem błędu. Ustaw wtedy lokalizację ręcznie w Archicadzie: Opcje → Preferencje projektu → Georeferencja.

Pobierz i dodaj #

W skrócie: import to dwa kroki. Najpierw pobierasz dane do pamięci wtyczki i oglądasz wynik na mapie, potem wstawiasz je do projektu.

Jak użyć:

1. W panelu bocznym zaznacz warstwy w blokach „Warstwy 2D do pobrania” i „Warstwy 3D do pobrania”. Gdy nic nie zaznaczysz, wtyczka poprosi: „Zaznacz co najmniej jedną warstwę do pobrania.”
2. Kliknij 1. Pobierz. Na pasku statusu widzisz kroki „1 Pobierz” i „2 Dodaj”, etykietę z postępem i liczniki pobranych elementów (na przykład „12 × działki”). Wektory (działki, budynki i inne) pojawiają się na mapie jako podgląd.
3. Gdy pobieranie się skończy, przycisk 2. Dodaj do projektu staje się aktywny. Kliknij go, żeby wstawić dane do Archicada. Najpierw wstawiane są obrazy, potem elementy 2D, żeby leżały na nich.
4. Po sukcesie status pokazuje „Dodano do projektu”. Przy liczniku pojawia się znaczek ✓. Jeśli import miał uwagi, status dopisuje, że znajdziesz je w Raporcie (Okno → Palety → Raport).

Wszystko, co wstawia 2. Dodaj do projektu, to jedna operacja w Archicadzie. Jedno Cofnij (Ctrl+Z) cofa cały import.

Przy dłuższych pobraniach (paczki budynków 3D, poziomice, ulice 3D, linie BDOT500) pojawia się przycisk Anuluj. Po kliknięciu status zmienia się na „Anulowanie…”, a potem „Anulowano”.

Skala rastrów

Lista Skala rastrów (1:100, 1:250, 1:500, 1:1000, 1:2000; domyślnie 1:1000) ustawia, jak szczegółowe będą obrazy GESUT, BDOT500 i MPZP. Im mniejszy mianownik, tym drobniejsze opisy, ale większe obrazy. Obrazy GESUT mają limit 1:1000, bo usługi powiatowe nie rysują sieci w drobniejszej skali. Szczegóły: GESUT. Lista jest wierszem opcji ⚙ w bloku warstw 2D - patrz panel warstw.

Panel warstw: zwijanie grup i opcje przy warstwach #

Zwijanie. Kliknij nagłówek Warstwy 2D do pobrania albo Warstwy 3D do pobrania, żeby zwinąć lub rozwinąć grupę. Wtyczka pamięta ten stan na Twoim komputerze. Gdy grupa jest zwinięta, w nagłówku widać liczbę zaznaczonych w niej warstw, więc nie zgubisz zaznaczeń. Podobnie zwijasz strzałką opcje Ulic 3D i listę lat przy Ortofotomapie. Domyślnie grupy 2D i 3D są rozwinięte, a opcje Ulic 3D i lista lat zwinięte.

Opcje przy warstwach. Ramka z opcjami (każda opcja w osobnym wierszu: nazwa i lista wyboru) pojawia się pod warstwą dopiero wtedy, gdy ją zaznaczysz. Stare listy opcji na dole panelu zniknęły - każde ustawienie leży teraz przy swojej warstwie:

Teren i poziomice mają więc osobne kroki i osobne cięcia. Zmiana jednego nie rusza drugiego.

Warstwy docelowe #

W skrócie: przycisk ⚙ Warstwy docelowe pozwala wybrać, na jakiej warstwie Archicada ma wylądować każdy rodzaj danych. Domyślnie wtyczka sama tworzy warstwy o nazwach zaczynających się od GIS_.

Jak użyć:

1. Kliknij ⚙ Warstwy docelowe. Otworzy się okno „Mapowanie: typ danych → warstwa ArchiCAD”.
2. Przy każdym typie danych wybierz z listy istniejącą warstwę projektu albo ➕ nowa warstwa…, żeby wpisać własną nazwę.
3. Kliknij Zapisz. Status „Ustawienia zapisane” potwierdza zapis. Zamknij zamyka okno bez zmian.

Domyślne nazwy warstw dla opcji 2D:

Nazwy warstw dla danych 3D znajdziesz w sekcjach o danych 3D.

W tym samym oknie jest przełącznik „Obracaj dane zgodnie z północą projektu” (domyślnie włączony). Opisujemy go w sekcji obrócona północ projektu.

Ograniczenia i wskazówki:

• Jeśli warstwa o danej nazwie już istnieje w projekcie, wtyczka jej użyje. Brakujące warstwy tworzy sama.
• Warstwy linii BDOT500 powstają dopiero wtedy, gdy powstanie co najmniej jedna linia danego rodzaju. Nie zostaną puste warstwy.
• Ustawienia zapisują się w pliku na Twoim komputerze i obowiązują we wszystkich projektach. Windows: %APPDATA%\GIS_ARCHICAD\settings.json. macOS: ~/Library/Application Support/GIS_ARCHICAD/settings.json.
• Lista typów w oknie jest stała. Etykieta „MPZP (strefy + symbole)” pochodzi ze starszej wersji. Obecnie MPZP wstawia się wyłącznie jako obraz - patrz MPZP.

Ustawienia #

W skrócie: ikona ⚙ na pasku narzędzi otwiera ustawienia wtyczki: licencję, wygląd, wersję i prywatność. Panel działa nawet bez aktywnej licencji.

• Licencja. Pokazuje konto, plan (miesięczny, roczny, edukacyjny), status, datę końca opłaconego okresu i nazwę tego komputera. Przycisk Zarządzaj kontem otwiera archinaut.pl/konto.html. Przycisk Odłącz ten komputer odłącza licencję po potwierdzeniu - patrz jedna licencja, jeden komputer.
• Wygląd. Motyw „Jasny”, „Ciemny” albo „Jak system” (domyślnie). Obowiązuje w palecie mapy i w palecie chmury punktów.
• Wersja i aktualizacje. Numer wersji i przycisk Sprawdź teraz - patrz aktualizacje.
• Statystyki i prywatność. Pokazuje, ile hektarów map pobrano na tym komputerze i w ilu importach. Poniżej jest pole zgody na anonimowe statystyki użycia. Domyślnie jest odznaczone.

Jeśli zaznaczysz zgodę, wtyczka wysyła losowy anonimowy identyfikator instalacji, wersję wtyczki, Archicada i systemu, rodzaje pobieranych danych i wielkość kadru oraz typ licencji Archicada i liczbę stanowisk. Nie wysyła współrzędnych projektu ani danych osobowych, a statystyk nie łączy z kontem. Zgodę możesz cofnąć w każdej chwili - wtedy identyfikator instalacji jest usuwany. Szczegóły są w polityce prywatności: https://archinaut.pl/prywatnosc.html#telemetria.

Georeferencja #

W skrócie: georeferencja mówi Archicadowi, w którym miejscu na Ziemi leży Twój projekt. Przycisk 📍 Ustaw lokalizację ustawia ją za Ciebie, w polskich układach urzędowych.

Co zapisuje wtyczka

Po kliknięciu 📍 Ustaw lokalizację wtyczka wpisuje do projektu:

• układ poziomy PL-2000 w strefie dobranej do miejsca (strefy 5, 6, 7 lub 8),
• układ wysokości stosowany w Polsce (wysokości nad poziomem morza),
• Survey Point w punkcie zerowym projektu, w środku Twojego kadru,
• georeferencję z obrotem zgodnym z północą projektu (bez obrotu, gdy północ ma domyślne 90° albo przełącznik jest wyłączony) i skalę 1,0,
• strefę czasową UTC+1 (zachowuje wybraną przez Ciebie nazwę miasta).

Dzięki temu dane z różnych źródeł (działki, budynki, teren, chmura punktów) leżą idealnie jedne na drugich.

Jak wtyczka przelicza współrzędne

Każdy punkt jest przeliczany z układu PL-1992 do PL-2000 dokładnie, tak jak robią to geodeci, a nie w przybliżeniu. Teren i poziomice powstają na siatce w PL-2000, a wysokości są odczytywane z NMT w dokładnie przeliczonych punktach. Obrazy podane już w PL-2000 (na przykład ortofotomapa) są wstawiane bez przeliczania. Obrazy w PL-1992 są wstawiane według środka, z dokładnością około 1 mm na kafel o boku 1,2 km. Punkty chmury, które już są w PL-2000, nie są przeliczane.

Jeśli pobrałeś kadr w innej strefie PL-2000, niż ma projekt, wtyczka pominie teren i poziomice. Zobaczysz komunikat „Teren i poziomice pobrano w strefie EPSG:A, a projekt jest w strefie EPSG:B - kliknij „1. Pobierz” ponownie.”. Kliknij wtedy 1. Pobierz jeszcze raz.

Obrót PL-2000 to nie błąd

W układzie PL-2000 północ siatki nie pokrywa się dokładnie z północą na mapie internetowej. Różnica wynika z geometrii układu i zmienia się z położeniem w Polsce. Dlatego plan może wyglądać na lekko obrócony względem podkładu mapy. To zamierzone: zachowujemy polski układ urzędowy.

Obrócona północ projektu #

Jeśli w Archicadzie, w Opcje → Preferencje projektu → Lokalizacja projektu, kierunek północy jest inny niż domyślne 90°, wtyczka sama obraca wszystkie importowane dane. Dzięki temu północ geograficzna danych zgadza się z północą projektu.

• 90° oznacza północ do góry. Kąt jest liczony przeciwnie do ruchu wskazówek zegara od osi X. Na przykład 60° to północ obrócona o 30° zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
• Obrót obejmuje wektory, pozycje tekstów, siatki, Morphy, obrazy i chmurę punktów E57.
• Do obrotu wtyczka dolicza zbieżność południków strefy PL-2000. W Polsce to najwyżej około 1,25°.
• Po imporcie w Raporcie zobaczysz „Uwzględniono północ projektu: obrót danych o X,XX°.”.
• Jeśli georeferencja ma już inny obrót, zobaczysz „Kierunek północy projektu różni się od obrotu w georeferencji o X,XX° - użyto północy projektu.”.
• Przycisk 📍 Ustaw lokalizację zapisuje ten obrót w georeferencji projektu, więc widzi go też eksport IFC. Wcześniej obrót był zerowany.
• Numery działek i symbole POG zostają poziomo na ekranie. Opisy poziomic biegną wzdłuż linii.

Przełącznik. W oknie ⚙ Warstwy docelowe jest opcja „Obracaj dane zgodnie z północą projektu”. Jest domyślnie włączona. Po wyłączeniu obrót bierze się tylko z georeferencji projektu. Obrót zapisany wcześniej przez 📍 Ustaw lokalizację zostaje - kliknij 📍 Ustaw lokalizację ponownie, żeby go wyzerować.

Wysokość zerowa projektu

Rzędna zerowa projektu (tak zwana baza Z) jest wspólna dla wszystkich danych 3D w jednym imporcie. Wtyczka dobiera ją po kolei z pierwszego dostępnego źródła:

1. georeferencja projektu, jeśli ma już ustawioną rzędną,
2. zapisana wcześniej wysokość z tego samego miejsca (w odległości do 20 km),
3. najniższy punkt terenu z importu,
4. podstawy budynków,
5. inne elementy 3D,
6. wysokość terenu w środku kadru,
7. zero.

Gdy baza wynika z pobranych danych, wtyczka zapisuje ją w projekcie, żeby kolejne importy były spójne. Jeśli przesuniesz lokalizację o nie więcej niż 5 km w tej samej strefie, rzędna projektu zostaje zachowana. W przeciwnym razie wysokość jest liczona od nowa. Import samych warstw 2D z bazy Z nie korzysta.

Zabezpieczenia

• Gdy georeferencja jest tylko przybliżona (bez Survey Pointu) i leży ponad 2 km od pobranego obszaru, wtyczka nie wstawi danych i poprosi o ponowne kliknięcie 📍 Ustaw lokalizację.
• Gdy Survey Point leży ponad 50 km od pobranego obszaru, wtyczka ostrzeże, że elementy będą daleko od zera projektu.
• Jeśli projekt ma już georeferencję w strefie 2176-2179, import trzyma się tej strefy. W przeciwnym razie używa strefy kadru.